ब्रसेल्स । युरोपका विभिन्न मुलुकमा अत्यधिक गर्मी, सुख्खा मौसम र तीव्र हावाका कारण डढेलोको जोखिम बढेको छ। फ्रान्स र स्पेनसहितका देशमा ठूलो क्षेत्रफलमा आगलागी फैलिँदा कतिपय स्थानमा सर्वसाधारणलाई सुरक्षित क्षेत्रमा सारिएको छ। केही स्थानमा आगो नियन्त्रणमा आए पनि तापक्रम र सुख्खापनका कारण पुनः डढेलो फैलिन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
पश्चिमी युरोपमा यस वर्षको जुन महिना असामान्य रूपमा तातो रह्यो। कोपर्निकस क्लाइमेट चेन्ज सर्भिसका अनुसार सन् २०२६ को जुन पश्चिमी युरोपमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो जुन बनेको छ। विश्वव्यापी रूपमा पनि यो दोस्रो सबैभन्दा तातो जुनका रूपमा रेकर्ड भएको छ। उक्त अवधिमा पश्चिमी युरोपको औसत तापक्रम सन् १९९१–२०२० को औसतभन्दा करिब ३.०६ डिग्री सेल्सियस बढी थियो।
फ्रान्समा जुन महिनाको गर्मी विशेष रूपमा तीव्र रह्यो। मौसमसम्बन्धी निकाय मेटेओ–फ्रान्सका अनुसार जुन २४ मा देशको राष्ट्रिय औसत तापक्रम ३० डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो, जुन उक्त मापदण्डअनुसार फ्रान्समा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो दिन हो। पश्चिमी फ्रान्सको पालुआमा तापक्रम ४३.८ डिग्री सेल्सियससम्म पुगेको थियो। अत्यधिक गर्मी र डढेलोको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै फ्रान्सका दर्जनौं विभागमा उच्चतम तहको गर्मी चेतावनी जारी गरिएको थियो।
बेलायतमा पनि जुनमा तापक्रमले नयाँ रेकर्ड कायम गरेको थियो। जुन २६ मा सफोकको सान्टन डाउनहाममा तापक्रम ३७.३ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो। बेलायतको मौसम कार्यालयका अनुसार यो जुन महिनाका लागि देशकै उच्चतम तापक्रम हो। लगातार तापक्रम रेकर्ड बन्नुलाई असामान्य घटना भन्दै मौसमविद्हरूले जलवायु परिवर्तनसँगै अत्यधिक तापक्रमको दायरा विस्तार भइरहेको बताएका छन्।
अत्यधिक गर्मीसँगै युरोपमा डढेलोको मौसम पनि गम्भीर बनेको छ। दक्षिणपश्चिमी फ्रान्सको जिरोन्ड क्षेत्रमा ठूलो डढेलो फैलिएपछि ठूलो संख्यामा मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सार्नुपरेको थियो। ४० डिग्री सेल्सियस आसपासको तापक्रम, तीव्र हावा र अत्यधिक सुख्खा वनस्पतिका कारण आगो नियन्त्रणमा लिन कठिन भएको थियो। स्पेनका विभिन्न क्षेत्रमा पनि व्यापक डढेलो फैलिएको थियो। तापक्रम र हावा पुनः बढे नियन्त्रणमा आइसकेका भनिएका आगलागीसमेत फैलिन सक्ने जोखिम रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
युरोपेली संघको आपत्कालीन प्रतिक्रिया समन्वय केन्द्रले मौसमको अवस्था परिवर्तनसँगै डढेलोको जोखिम पूर्वतर्फ सर्न सक्ने जनाएको छ। ग्रीस र इटाली जोखिममा रहेका प्रमुख मुलुकमध्ये छन् भने टर्की तथा मध्य युरोपका केही क्षेत्रमा पनि आगलागीका घटना भएका छन्। सम्भावित नयाँ आगलागी नियन्त्रणका लागि युरोपेली संघले अग्निनियन्त्रण विमान, उद्धार टोली तथा अन्य स्रोतसाधन उच्च जोखिम भएका क्षेत्रमा परिचालन गरेको छ।
अत्यधिक गर्मीको असर जनस्वास्थ्यमा समेत देखिएको छ। युरोपियन मोर्टालिटी मोनिटरिङ नेटवर्कको तथ्यांकअनुसार जुनको अन्त्यतिर आएको गर्मीको अवधिमा सामान्य अपेक्षाभन्दा १० हजारभन्दा बढी अतिरिक्त मृत्यु भएको अनुमान गरिएको छ। तीमध्ये ठूलो हिस्सा ६५ वर्षभन्दा माथिका मानिसको रहेको बताइएको छ। यहाँ ‘अतिरिक्त मृत्यु’ भन्नाले सामान्य अवस्थामा अपेक्षा गरिने मृत्युभन्दा बढी भएको संख्या जनाउँछ; यसलाई गर्मीका कारण प्रमाणित भएका मृत्युको प्रत्यक्ष संख्या भने मान्न मिल्दैन।
इङ्ल्यान्ड र वेल्समा गरिएको अर्को अध्ययनले मे र जुनमा आएका गर्मीका लहरका क्रममा २ हजार ७ सयभन्दा बढी अतिरिक्त मृत्यु भएको अनुमान गरेको छ। अध्ययनमा तीमध्ये करिब ४२ प्रतिशत मृत्यु मानव गतिविधिबाट भएको जलवायु परिवर्तनसँग सम्बन्धित अतिरिक्त गर्मीका कारण भएको आकलन गरिएको छ।
वैज्ञानिकहरूले युरोपमा बढ्दो अत्यधिक गर्मी र डढेलोको जोखिमलाई तापक्रम वृद्धिसँग जोड्दै आएका छन्। यद्यपि प्रत्येक डढेलोको कारण एउटै नहुने र मानवीय गतिविधि, पूर्वाधारमा भएका समस्या तथा स्थानीय मौसमजस्ता विभिन्न कारणले आगलागी हुन सक्ने बताइएको छ। उच्च तापक्रमले माटो र वनस्पतिबाट चिस्यान घटाउने भएकाले आगो तीव्र गतिमा फैलिन अनुकूल अवस्था बन्न सक्छ।
युरोपका विभिन्न क्षेत्रमा गर्मी कायमै रहेकाले अधिकारीहरूले उद्धार, आगो नियन्त्रण र जनस्वास्थ्यसम्बन्धी तयारीलाई निरन्तरता दिएका छन्। नयाँ डढेलो फैलिन सक्ने सम्भावित क्षेत्रको निगरानीसमेत बढाइएको छ। पछिल्ला घटनाले अत्यधिक गर्मी र डढेलोको तत्कालीन जोखिमसँगै युरोपेली मुलुकहरूलाई बदलिँदो जलवायु परिस्थितिसँग दीर्घकालीन रूपमा अनुकूलन गर्नुपर्ने चुनौती थपिएको देखाएको छ।
